Başlıklar:

Baba olabilmek
Baba olmak
Eski ve yeni babalar
Doğumda babanın yardımı
Babalık için hazırlanın

Baba Olabilmek

Çok genç babalar, günümüz kültürünün en fazla göz ardı edilen ve en az anlaşılan ebeveyn grubunu oluşturuyorlar. Eğer siz de onlardan biri iseniz, baba olma üstünlüklerinizi ve haklarınızı kazanmak ve ailesini duygusal ve maddi olarak desteklemekte birçoğu kayıtsız ve isteksiz olan yetişkin babalara dair köhneleşmiş efsaneleri yıkmak için çok büyük çaba harcamanız gerekebilir.

Yeni bir baba olarak, mesleki, finansal ve hukuki danışmanlık, erken ebeveynlik eğitimi ya da erken ebeveyn olmanın stresleri ile baş etmek için psikolojik destek almak isteyebilirsiniz. Siz ve eşiniz para kazanıp ebeveyn ve eş olma sorumluluklarınızı yerine getirirken okulda kalabilmek için her türlü desteğe ihtiyaç duyacaksınız. Bu dengeleme çabaların şu anda son derece korkutucu görünse de, geleceğin güzel olacağını düşünün. Son araştırmalara göre, genç bir babanın çocuğu, erkeğin eşiyle yürüttüğü ilişkiye, ebeveynlik sorumluluklarına aktif olarak katılması halinde, yetişkin babası sürekli evden uzak olan bir çocuğa göre daha az davranış problemi yaşıyor, kendine güveni ve sosyal olma becerisi daha fazla oluyor.

Baba Olmak :::yukarı çık:::

Baba olmak yaşamınızı değiştiren bir maceradır ve her zaman kolay olduğu da söylenemez.
Hamileliğin başlamasıyla doğum arasında ki yolculuk zaman alır ve bu süre derinlerdeki duyguları uyandırmak, ihtiyaçları, endişeleri ve umutları paylaşmayı öğrenmek için tam da gerekli olan şeydir. Gerek duyulan tam olarak budur. Bebekler daha doğmadan mucizeler yaratmaya başlar. Ana rahminde büyüyen bebek her şeyin düzen içinde ilerlemesini sağlar; kadını anneye, erkeği babaya ve kadınla erkeği de aileye dönüştürür.

Hamilelik sırasındaki 226 gün boyunca aile üyeleri arasındaki gizemli bağlar elle tutulur bir hal alır; bebek anneye muhtaçtır, anne babaya ve baba da eşinin ve bebeğinin sevgisine. Yaşam helzonik, sürekli ve dönüştüren bir hale gelir. Babalığın boyutları gittikçe genişler.

Aslında babalara delicesine ihtiyaç duyulur. Ancak erkekler çoğu zaman bunun farkında değildirler.

Babalar, anneler ve bebekler için sadece hamilelik sırasında değil, doğumda da önemli bir değişim geçirir. Orada bulunan her erkek sonsuza dek bunun etkisini taşır ve değişir. Eşine ve sevişmelerinin onlara sunduğu yeni insana derinden bağlanır. Doğumda istekli ve rahat olan bir babanın varlığı, annenin acıyı algılamasını değiştirir, ilaç kullanımını azaltır, dayanma gücünü arttırır ve belki de ilk kez gerçek annelik gücünü ortaya çıkarmasını sağlar.

Büyük olay için nasıl ortam seçerseniz seçin, doğum sancıları çeken annenin ritimlerine kapılıp babalık duyguları içinde kendinizden geçmeye ve güç vermek, destek olmak için orada bulunmaya hazır olun. Bu, her ikiniz içinde yepyeni bir durum. Sizin amacınız eşiniz için orada olmaktır, onun amacı ise o inanılmaz ilk yüz yüze karşılaşma için bebeği doğum kanalından geçirip dünyaya getirerek asıl işini yapmaktır.

Hiç kimse bir bebeğin insanın içine işleyen, her şeyi bilen gözleriyle karşılaşılan o an için yeterince hazırlıklı olamaz. Huşu dolu bir sessizliğin ardından, yeni doğan bebeğinizle söylediklerinizi anladığını düşündüğünüz için kendinizi biraz da aptal gibi hissederek konuşmaya başlayabilirsiniz. Durmayın, konuşun. En son bilimsel araştırmalar bebeklerin sandığımızdan çok daha akıllı olduğunu gösteriyor. Bebeğiniz sözcükleri bir yana bırakıp doğrudan zihninizi okuyarak mesajınızın özünü alabilir. En azından aylardır sesinizi duyduğu halde neye benzediğinize dair bir fikri olamadığı için yüzünüzü müthiş bir merakla inceleyecektir.

Sonunda sizi gören bebeğiniz yüz ifadelerinizi taklit edebilir. Mutluluk, üzüntü veya şaşkınlık belirtileri ebeveynden çocuğa kolaylıkla geçebilir. Evet, babalık sizi çağırıyor. Hamilelikte bu çağrıya cevap vermeniz içindir.

Eski ve Yeni Babalar :::yukarı çık:::

Eski Babalar
Aslında, bugün sarsılmakta olan geleneksel anne rolünün oluşumunu, geleneksel baba rolünden ayrı düşünmek olanaksız. Geleneksel anne, ancak geleneksel babanın varlığı koşullarında var olabiliyor ve geleneksel rol bölüşümü her iki yanı birden sarsılıyor.
Geleneksel babalık rolünün geçirdiği değişime geçmeden önce, bu eski tip babaya biraz daha yakından bakalım.
İ.Ü.Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haluk Yavuzer'in hâlâ izleri sürmekte olan patriyarkal aile yapısının babayı aile içinde bir korku ve saygı simgesi haline getirdiğini vurguluyor ve geleneksel baba rolünü şöyle tanımlıyor:
"Engelleyici ve cezalandırıcı nitelikte olan kararların uygulanması babaya bırakılmıştır. Durum böyle olunca baba eve geldiğinde çocuğun gün boyu yaptığı yaramazlıklar anne tarafından kendisine sıralanmakla kalmaz, cezalandırılması da beklenir. Otoriteyi temsil eden baba, geleneksel aile yapısı içinde "polis" görevi yüklenen kişi olmuştur adeta. İşte bu yaklaşım da babanın çocuğa ayırdığı kısacık süreyi sevgisiz hale getirmiştir.
"Ülkemizde baba, çocukların tüm büyütme ve eğitme görevi ve sorumluluğunu anneye bırakmış, adeta "para makinesi" durumuna dönüşmüştür. Evin yiyecek ve giyim gibi maddi ihtiyaçlarını karşılamakla, görevini bitirdiğini düşünmekte, bu sebeple de eve geldiğinde çocukların gürültüsünden uzak kalmak istediğini, hatta ayrı bir odada yalnız kalma tercihini bile dile getirebilmektedir.
"Baba genellikle ya çok çalıştığı için çocuklarını görememekte, ya da çok yorgun olduğu için onlarla ilgilenememektedir. Çalışması dışında kalan boş zamanını kendi ilgisi doğrultusunda (at yarışı, briç gibi) değerlendirmeyi yeğlemektedir. Bu koşullar içinde çocuk da babadan "kendisine zaman ayıramayacak kadar meşgul" insan olarak bahsetmekte, onunla olan iletişimi giderek kopmaktadır.
"Babanın pasif ve ilgisiz olduğu aile ortamları sadece çocuğun sosyal gelişimini etkilemekle kalmamakta, özellikle erkek çocuklarda çeşitli cinsel kimlik karmaşalarına sebep olabilmektedir. Çocuğun sürekli anneyle birlikte olması, zaman içinde onunla bütünleşmesine ve özdeşim modeli olarak anneyi almasına sebep olabileceğinden, erkek çocuk, anne gibi olmak, onun gibi makyaj yapmak girişimlerinde bulunabilmektedir. Bütün bunlar, ülkemizde babanın gerçek babalık işlev ve rolünü yerine getirmediği gerçeğini ortaya koymaktadır."
Ne var ki, Haluk Yavuzer'in tanımladığı bu baba tipi, bugün hâlâ yaygın model olsa da "geçmişi temsil eden" baba tipidir. Buna karşılık,bugün azınlıkta olsa da, son yirmi yılda oldukça sık biçimde ortaya çıkan ve çağımızın trendini temsil eden baba tipi, "anneleşen baba"dır.

Yeni Tür Baba
Eskiden babanın iyisi "eşe yardım"ın dozundan belli olurdu. Yeni tür baba ise yardımla yetinmeyip, resmen başrole soyunmuş, bütün silahlarını kuşanıp annenin karşısına dikilmiş durumda. O da çocukla yoğun bir ilişki kuracak; çocuk üzerindeki anne tekeline son verecek ve babalığın kadını çıkartacak. Çoğu babaya ve daha çok anneye gelip geçici ve bir o kadar da tuhaf bir hobi gibi gelen bu trendin her geçen gün yeni örneklerine rastlanıyor.

Doğumda Babanın Yardımı :::yukarı çık:::

Bebek bekleyen babanın dikkati sancı çeken eşinin iyiliğiyle kendisinin doğumda bulunan bir eş ve yeni baba olmasıyla ilgili kaygıları arasında gidip gelir. Korku ve beklenti içinde olduğu için gerginleşir, yapabileceği bir şey olmadığı için birilerinden teselli bekleyebilir; tanıdık bir yüzden, omzunda bir elden, yapılacak bir işten. Ancak eşi kesinlikle kendisine
ait olan bir işle meşguldür. Bu nedenle en azından bir sonraki faaliyet dalgası gelene kadar kendisini oyalayacak bir şeyler yapması gerektiğini anlar.

Sancılar işleri halletmeye alışmış bir erkeği çileden çıkarır çünkü o anda ne yapması gerektiğini bilmesi gerçekten zordur. İşte eşinizin onayı ve kılavuzluğunda uyguladığınız taktirde herkese faydası olacak bazı ipuçları: eşinizin yiyecek, içecek durumunu tekrar gözden geçirin, sırtını ovun, sırtını alt kısmındaki ağrıyı azaltmak için parmak eklemlerinizle iyice bastırarak masaj yapın, göğsünüzde, kollarınızda veya omzunuzda dinlenmesine izin verin. Yastıklarını tekrar düzenleyin, yatıştırıcı kompresler hazırlayın. Sancıyı hızlandırmak için göğüs ucu masajı yapın, kasılmalar arasında birlikte yürüyün ve dimdik ayakta durduğu pozisyonlarda ona destek olun. Ona sarılın ve çömelmek isterse, kollarının altından tutun. Ayrıca diğer bakıcılar çalışırken de gerçekten hak edilmiş zamanlar olan molaları istemekten çekinmeyin. Tüm bu faaliyetlerden başka, bu aşamada yapabileceğiniz en yararlı iş yoğun bir dikkat içinde beklemektir.

Genel görüş bir yana, bir doğum uzmanı değilsiniz; siz eşsiniz. Bu nedenle de temel işiniz bir sonuç elde etmek için çalışmak değil, orada bulunmaktır. Eşinizin ihtiyaçlarına karşı uyanık, süreç içinde onun becerisine güvenen, eşinin talimatlarını uygulamaya istekli ve eşinin bedeninin verdiği bütün sinyalleri algılamaya hazır bir eş olarak var olmak. Eşinizin bedeni tam olarak ne yapması gerektiğini bilir.

Sizin özel öneminiz, eşinizi sevmenizde, onunla ilgilenmenizde ve çevresini gereksiz müdahalelerden arındırarak sakin bir doğum yapmasına yardım etmenizde yatar. Bu şu anlama geliyor; gerektiğinde eşinizin avukatı olmalısınız. Tedbiri elden bırakmamak şarttır. Eşinizle sağlık görevlileri arasında doğabilecek her türlü tartışmada arabuluculuk yapın. Bürokratik işlemlerle ilgilenin, cesaret kırıcı yorumları yumuşatarak iletin. Tüm işlemlerin sizin onayınızdan geçmesinde ısrar edin. Şu anda analitik bir şekilde düşünecek halde olmasa bile, eşinize seçenekleri sunup, seçimlerini ilgililere iletebilirsiniz. Doğum, öncesi saatlerde eşinizle ilgilenmeniz, hem ona, hem çocuğunuza, hem de kendinize bakmanızın bir yoludur.
Babalık İçin Hazırlanın :::yukarı çık:::

Babaların rolü büyük bir değişim içinde olsa da, etkili babalık özellikleri geçerliliğini korur. Bu nitelikler derinlerde yaşıyorsa ve sadece geliştirilmeye ihtiyaçları varsa, bu etkinliğe başlamak için en iyi zaman hamilelik aylarıdır. İşte babalık içgüdülerinizi yaparken düşünmeniz gerekenlerin bir listesi:

• Erişebilir, açık ve ılımlı kalarak koruyucu olun.
• Bilinçle, destekle, istikrarla sürekli verici olun.
• Eşinizle işbirliği içinde olun.
• Sıcaklığınıza, duyarlılığınıza, sevgi dolu duygularınıza ulaşın. Bu özellikleri yaptıklarınızla gösterin, sözlerle ve dokunuşlarla cömertçe ifade edin.
• Kabul ederek, yüreklendirerek ve olumlu beklentilerle öğretin ve yol gösterin.
• Güven ve dürüstlüğe model olun. Söylediğinize inanın, inandığınızı söyleyin. Yapacağınızı söylediğiniz şeyi yapın.
• Sevgiyle disipline olun. Sınırlar koyun. Kabul edilemez davranışların mantıksal sonuçları olduğunu gösterin. Sabırlı ve esnek, kararlı ve emin olun.
• Kendinizi tanımaya, şu anki kişiliğinizi neyin yarattığını incelemeye ve kişiliğinizin kör noktalarının, güvensizliklerinizin ve sınırlarınızın farkına varmaya çalışın. Kontrol, korunma, bağımlılık gibi özelliklerinizle birlikte, korkularınızın ve dayanıklılığınızın farkında olun.
• Kendinizi kabullenmeyi ve kendinizle barışık olmayı deneyin. Unutmayın ki siz sadece kendiniz olabilirsiniz. Mükemmeliyetçi olmaktan vazgeçin. Nehri itmeye çalışmayın, o kendiliğinden akar. İhtiyacınız olan şey, onu almaya hazır olduğunuzda orada olacaktır.
• Bir şey yapma, çözme veya düzeltme zorunluluğu duymaktan uzak durun. Yaşam var olmakla ilgilidir. Genel geçer noktalarda rahatlayın. Kendinize var olma hakkı tanıyın.
İdeal Baba
Erkekler için ebeveyn olmaya giden yol temelde toplum tarafından “İşte anne. Ve sen de gururlu baba olmalısın!” şeklinde kabul görüyor.

Toplumun bu gibi beklentileri, en iyi niyetli babanın bile gelişmekte olan çocuğuyla kişisel ve sürekli bir bağ kurma çabası içinde takdir edilmediğini, ihmal edildiğini ve boşa uğraştığını hissetmesine neden olabilir.

Annelerine fazlasıyla bağlı, babasız büyüyen genç erkekler, umutsuzca hem cinsleri tarafından kabul görmeye ve onaylanmaya ihtiyaç duyarken, zorlayıcı, abartılı ve fazlasıyla kıyasçı erkek davranışları göstermeye itilirler. En ciddi toplumsal sorunlarımıza katkıda bulunan ilk şey bağlı, sorumlu ve ilgili babaların yokluğu olabilir.

Sağlam dayanakları olmayan erkekler, ebeveynliğin kendine değerli bir şey sunduğunu muhtemelen göremeyecekler, bunu erkeklerin aile hayatından kaçmasının, ayrı kalmasının veya kopmasının nedeni sayacaklardır.

Yüzyıllarca erkeklerden yaşamlarında kaslarına güvenmeleri istendi. Günümüzün aydınlık çağında, oğullarımızı yaratıcı; bir baba, bir dost ve bir sevgili hisleriyle yetiştirmektense, zenginlik, başarı ve iş dünyasında bir iz bırakma arzusuna saplanıp kalmaları yönünde yetiştiriyoruz.

Küçük kızlar evcilik oynayıp, bebeklerini sallarken ve anne olma provası yaparken, çoğu erkek çocuk, vurup öldüren elektronik oyuncaklarla, rekabete dayalı oyunlarla, her biçim ve boyda silahlarla ve sonsuz sayıda spor aletleriyle geleneksel erkek rollerini oynamakta ısrar ediyor.

Oğullarımızın babalarıyla hala fazla şefkat, güven ve bakım deneyimi yok. Sabır, duyarlılık ve kendini karşısındaki insanın yerine koyma gibi özellikle gösteren erkek çocuklar, bunları genellikle annelerinden, büyükannelerinden veya öğretmenlerinden öğreniyorlar, babalarından değil.

Bugün erkeklerin çocuk bakımı ve ev işleri konularında sorumluluk alması, çocuk bakımıyla ilgilenmesi, duyarlı ve kendinin farkında olması, duygularını ifade etmesi, ailelerinin sağlığı ve refahı için maddi olanaklar yaratması bekleniyor. Doksanlı yılların babaları iki ayrı işi yürüttükleri aile yaşamının, mali zorluk veya enflasyonun, ailelerinden ve köklerinden coğrafi olarak ayrı olmanın pratik ve psikolojik yönleriyle de başa çıkmak zorundalar. Bugünün babası, kendisi ve çocukları için eşi olmayan bir babalık imajı yaratmak zorunda; aile içinde çocuğu büyütecek potansiyel kişi olan erkek imajıyla, ailenin dışında dünyayla etkili bağlar kuran kişi olan erkek imajını birleştirmeli.
Babalığı yeniden kavramak için arzudan çok daha fazlası gerekiyor. Babalığı yeniden yaratmak için niteliğe ihtiyaç var: çocuklarımız ve dünyamız için neyin önemli olduğunu görecek kadar geniş görüşlülük, uzun süre önce geçerliliğini kaybetmiş bir sürü yanlış bakış açısını değiştirecek kadar sızıcı düşünce ve bizi inançlarımıza sımsıkı bağlayacak kadar güçlü bir cesaret. Sadece babalar için değil anneler, aile büyükleri, eğitimciler, sağlık hizmetlileri ve politikacılar için de, eski ön yargıları yıkıp, birlikte çocuklarımız için daha iyi bir dünya yaratmanın zamanı geldi.

Ebeveynliğin cinsiyetle bir ilgisi yoktur. Çok sayıda araştırma göstermiştir ki, istekli babalar da bebeğin davranışına karşı anneler kadar duyarlı, bakımı ve yeni doğan çocuğun hareketlerinden neye ihtiyacı olduğunu anlama konusunda da anneler kadar kabiliyetliler. Bundan da öte, ebeveynlik etme arzusu kadınlarda olduğu gibi erkeklerde de içseldir. Sonuç olarak ebeveynlik, bir başka insanla olmanın, sevgi ve anlayış göstermenin, inançları ve değerleri nakletmenin ve kabullenme, bağlılık, sevgi yoluyla kendimizin ötesinde ilişki kurmanın temel yoludur.

Etkili ebeveynlik duygu etkileşimidir ve bebekler bunun meyvesini toplar. Bir babanın yeni doğan bebeğiyle ilgili olması, anne rolünün önemini hiç bir zaman azaltmaz. Doğru olan şudur ki, babalar destekleyici ebeveynler ve ilgili bakıcılar olurlarsa, bebekleri muhtemelen anne ve babaları arasında güvenli bir bağ kuracaklardır. Eşleri tarafından desteklendiklerini ve yüreklendirildiklerini hisseden babaların, böyle olmayanlarla karşılaştırıldığında, bebeklerine ebeveynlik etmek konusunda daha rahat ve kendine güvenli oldukları görülür. Benzer şekilde eşleri tarafından desteklendiğini ve yüreklendirildiğini hisseden anneler de çocuklarına karşı daha becerikli, duyarlı olur ve genellikle doğum sancılarını ve doğumu daha kolay atlatırlar. Anlamlı bir şekilde iletişim kuran ve birlikte etkili bir biçimde ebeveynlik eden ailelerin çocukları, iki sevgi kaynağından birden etkilenir.

Bebeklerin gelişiminde babaların, çok derin ve sürekli bir etkisi vardır. İlgili bir babayla büyüyen çocuklar diğerlerine göre yaratıcı, zihinsel ve sosyal beceriler geliştirmeye; kırılganlıklarını psikolojik sorun noktasında tutmaya; olumlu bir beden yapısı geliştirmeye daha yatkındırlar. Ve bu çocuklar, cinsel kimliklerine rahat bir bakış, kendine güven ve ahlaki bir güç oluştururlar.

:::yukarı çık:::

Kaynak: Shalini, Mitra ( 2003 ), Başarılı Anne Baba Olmak, Platform Yayınları